کتاب شبح آزادی

«شبح آزادی با صحنه تیرباران در میدان «تولد» در زمان اشغال اسپانیا توسط قوای ناپلئون آغاز میشود. صدای فریاد ه مرگ بر آزادی» به گوش میرسد اسپانیولیها استبداد سلطنتی اسپانیا را به آزادی انقلاب فرانسه ترجیح میدادند. فیلم با همین صحنه پایان می پذیرد با این تفاوت که این بار صحنه در یک باغ وحش می گذرد افراد پلیس تیراندازی می کنند. فقط تصویر حیوانات وحشت زده دیده می شود و باز فریاد «مرگ بر آزادی» به گوش می رسد.
شاید چنین به نظر برسد که بشر سرانجام استبداد را بر آزادی ترجیح میدهد ولی «بونوئل» از بیان صریح این مطلب خودداری می کند. در آغاز آنطور که در سناریوی اولیه دیده میشد، فیلم پایان دیگری داشت. باین ترتیب که دو رئیس پلیس فیلم همراه با سایر پرسوناژها روی صحنه تآتر سکانس تیرباران در میدان «تولد» را بازی می کردند یعنی همان صحنه آغاز فیلم را، صحنه پایان که اکنون در فیلم وجود دارد ضمن فیلمبرداری به فکر «بونوئل» رسید.